Mijn naam is Yvonne Eikenaar en ik heb het voorrecht om vandaag de tentoonstelling Ode aan de kwetsbaarheid van Metin Yirtici te mogen openen.

Laat ik meteen iets wegnemen: wie van mij een uitgebreide kunsthistorische verhandeling verwacht over de achterliggende gedachten van de maker, of parallellen met grote namen uit de kunstwereld, moet ik helaas teleurstellen. Dat ga ik vandaag niet doen.

Niet omdat het werk dat niet verdient – integendeel – maar omdat ik iets anders met jullie wil delen. Kwetsbaarheid is een krachtig en gelaagd thema binnen de fotografie. En misschien juist daarom ook een lastig thema. Want kwetsbaarheid vraagt iets van ons – als maker, maar zeker ook als kijker.

Ik sta hier vandaag niet als kunstenaar, maar als docent in het praktijkonderwijs. Ik werk met jongeren die vooral praktisch en pragmatisch denken. Fotografie is een van de media waarmee ik in de lessen werk met mijn leerlingen. Telkens weer, wanneer ik ze na uitleg van de camera een opdracht geef, komt dezelfde vraag:

“Hoeveel moet je er maken?”

Er wordt wat geklikt, hier en daar wat geknipt, en niet veel later wordt de camera ingeleverd met de woorden: “Klaar. Wat gaan we nu doen?” We leven immers in een tijd waarin alles wordt vastgelegd, gefilterd en gedeeld. Snel, vluchtig, en vooral veilig.

Ik leg ze uit dat er soms wel tweehonderd foto’s nodig zijn om die ene te maken die jouw verhaal verteld. Zuchtend vertrekken ze vervolgens opnieuw met de camera, toch is iets in hun blik veranderd, ze zoomen in veranderen van positie, letten op het kader, schaduwen en het licht wat langs een voorwerp streelt. Ze gaan op avontuur, leren kijken, keuzes maken, waarnemen.

Zodra ik ze in een derde sessie de opdracht geef om een portret van elkaar te maken, breekt er iets open. Of beter gezegd: dan breekt de revolutie uit. Daar waar ze elkaar zojuist nog moeiteloos tienvoudig fotografeerden, voelt een portret ineens als een inbreuk op de privacy en eerlijk is eerlijk: ik herken dat. Op die leeftijd was ik zelf ook liever onzichtbaar en ben regelmatig geportretteerd met een jas over mijn hoofd. Dus ik heb geduld. Uiteindelijk komen we daar waar het echt interessant wordt. Waar fotografie niet meer gaat over plaatjes maken, maar over zien. Over nabijheid. Over vertrouwen. Over jezelf durven laten zien en naar jezelf kijken, je eigen verhaal leren vertellen, het vastleggen van emotie. Over kwetsbaarheid.

Waarom vertel ik jullie dit?

Omdat het werk van Metin precies dát doet wat ik mijn leerlingen probeer mee te geven. Deze foto’s zijn geen snelle beelden. Ze zijn niet gemaakt om vluchtig voorbij te scrollen. Ze vragen iets van je. Ze nodigen je uit om stil te staan, de verhalen tot je te nemen en precies dát is wat deze tentoonstelling zo krachtig maakt.

Kwetsbaarheid zit niet alleen in het onderwerp van een foto, maar ook in het proces zelf. In de keuzes die deze fotograaf maakt. Wat laat je zien? Wat deel je? Wat laat je weg? Wanneer durf je dichterbij te komen? Wanneer stap je juist terug?

In een beeldcultuur die wordt gedomineerd door perfectie – jong, succesvol, gelukkig – bieden de foto’s van Metin een tegenwicht. Ze gaan voorbij aan het veilige, mooie plaatje. Ze tonen schoonheid, rauwheid, kleine barstjes in de façade, en juist daardoor voelen ze echt.

Wat mij raakt, is dat Metin zijn onderwerpen benadert met een open, kwetsbaar hart. Integer, enthousiast en met oneindig geduld maakt hij zijn beelden. Door te vertrekken vanuit zijn eigen kwetsbaarheid en zichzelf kwetsbaar te tonen bouwt hij relaties op. Gaat hij op zoek naar de essentie van een verhaal. Die gelijkwaardige uitwisseling van energie zie je terug in zijn beelden. De modellen geven zich bloot aan de fotograaf. Daar is vertrouwen voor nodig. Geen visagie, geen gepolijste beelden, alleen de relatie van mens tot mens.  Zo doet hij zijn modellen recht. Kwetsbaarheid wordt hier geen zwakte, maar een vorm van kracht.

Deze expositie nodigt ons uit om opnieuw te kijken. Niet alleen naar de foto’s, maar ook naar onszelf. Naar hoe wij omgaan met onzekerheid, met imperfectie, met wat niet meteen comfortabel is.

Want kwetsbaarheid vraagt moed. Er is geen moed zonder kwetsbaarheid, want in de seconde dat het comfortabel wordt, is het niet meer kwetsbaar.

Wees dus moedig en ga voor onzekerheid en emotionele blootstelling. Neem risico, wees kwetsbaar en ben bereid het onbekende te betreden en ontdekken. De beelden tonen ons dat het geen zwakte is maar een kracht.

Ik hoop dat jullie vandaag de tijd nemen. Dat je kijkt zonder haast. Misschien raakt een beeld iets aan wat je niet direct kunt benoemen – en dat is helemaal goed.

Met een diepe buiging voor de maker, en voor de modellen die zich hier hebben laten zien, verklaar ik met trots de tentoonstelling;

Ode aan de kwetsbaarheid van Metin Yirtici voor geopend.

Dank jullie wel.

“I believe it’s important to let our imperfections be.
They are precious,
for they help us understand
those who see us with the heart.”

Frida Kahlo

“Tijd is een kunstenaar die ons werkelijk vormgeeft. Soms polijst de tijd ons tot we glanzen van wijsheid, soms slaat zij barsten in ons fundament tot de duisternis naar binnen sijpelt.”

Artist statement

Welkom bij een eerlijke reflectie op het menselijk bestaan. In deze expositie verkennen we kwetsbaarheid in haar ruimste zin: als de moed om beschadigd te kunnen worden en de kracht om desondanks open te blijven staan.

Deze beelden vormen een reis van de externe duisternis van de nacht naar de interne schaduwen van de ziel. Het is een non-verbaal dialoog tussen mij, de geportretteerden en u, de kijker. Iedereen om ons heen fungeert als een spiegel. Wat u hier ziet, vertelt iets over hun bestaan, maar uw reactie is een reflectie van de impact die dit op ú heeft. Jij bepaalt je eigen rol binnen deze verbinding.

Over de mezelf

Getekend door een verleden van pesterijen en depressie, gebruik ik fotografie als gereedschap om gedachten los te laten in plaats van ze vast te houden. Mijn werk is een pleidooi voor zelfacceptatie en het omarmen van de eigen realiteit. Ik geloof dat we door solidair te zijn en elkaars kwetsbaarheid te zien, een positieve verandering kunnen creëren in de manier waarop we naar schoonheid en de medemens kijken.

Dankwoord

Mijn dank gaat uit naar het Drents Schildersgenootschap voor dit podium buiten Twente, en naar de mensen die zich voor dit project durfden open te stellen. En tot slot dank aan u, de bezoeker. Jullie zijn mijn reflectie, en ik de uwe.

Wij zijn elkaars ode.